Δεν είναι εύκολο να διευθύνεις μια οργάνωση που προασπίζεται ένθερμα το πράσινο – της φύσης και όχι του δολαρίου. Με σύνθημα «για ένα ζωντανό πλανήτη», η WWF Ελλάς καταγγέλλει το έλλειμμα πολιτικής βούλησης για τις κλιματικές αλλαγές και αφυπνίζει τους πολίτες για την αποκατάσταση των καμένων περιοχών της χώρας. Όχι χωρίς τίμημα.

Από την Ιωάννα Παπαδοπούλου

Ελλάδα και Μεσόγειος: Ποιες χώρες έχουν υιοθετήσει πολιτική φιλική προς το περιβάλλον και ποιες έχουν δρόμο ακόμη να διανύσουν;

Η λεκάνη της Μεσογείου αποτελεί ένα μοναδικό μωσαϊκό οικοσυστημάτων στο οποίο απαντάται ένας τεράστιος αριθμός ενδημικών ειδών. Ευθύνη για την προστασία αυτού του μοναδικού φυσικού περιβάλλοντος έχουν σαφέστατα όλες οι χώρες της Μεσογείου και αν δεν συμφωνήσουμε όλοι σε κάποιους κοινούς κανόνες για κρίσιμα θέματα, όπως το νερό, τη θαλάσσια ρύπανση κ.ο.κ, έχουμε όλοι χάσει. Οι χώρες ωστόσο της βόρειας λεκάνης και μέλη της Ε.Ε. -μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα- μπορούν και πρέπει να παίξουν έναν πρωταγωνιστικό ρόλο. Σε σύγκριση με τις άλλες χώρες, αυτές διαθέτουν το νομικό υπόβαθρο, την τεχνογνωσία αλλά και τους πόρους. Η δική μας χώρα είναι από τις πιο «πλούσιες» στην Ε.Ε. σε επίπεδο βιοποικιλότητας και από τις πιο φτωχές σε επίπεδο αποτελεσματικών πολιτικών για το περιβάλλον. Πνιγόμαστε, δυστυχώς, ακόμα στα σκουπίδια και στα αυθαίρετα, ενώ παραμένει στα αζήτητα μια ουσιαστική μακροχρόνια πολιτική για την προστασία του περιβάλλοντος…

Τι άλλαξε με την απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στον Αλ Γκορ και την IPCC για την περιβαλλοντική τους δράση;

Η απονομή του Νόμπελ Ειρήνης στον Αλ Γκορ και την IPCC συνέδεσε για πρώτη φορά τόσο ξεκάθαρα ένα πρόβλημα αμιγώς περιβαλλοντικό στη συνείδηση των περισσότερων ανθρώπων με μια κοινωνικοπολιτική έννοια: την έννοια της ειρήνης. Έτσι, αρχίζει να γίνεται πλέον συνειδητό ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα είναι στη βάση τους και κοινωνικά, με διαστάσεις πολιτικές και οικονομικές. Λύθηκε το πρόβλημα; Όχι βέβαια, αλλά σίγουρα είναι ένα σημαντικό γεγονός – είναι, βέβαια, τραγικό ότι την ίδια περίπου ώρα της εκδήλωσης απονομής, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στο Μπαλί, οι κυβερνήσεις δίσταζαν για άλλη μία φορά να συμφωνήσουν στα αναγκαία μέτρα κατά της κλιματικής αλλαγής…

Η Γη έχει ζήσει 8 κύκλους ανόδου και καθόδου της θερμοκρασίας της τα τελευταία 450.000 χρόνια, απ’ όσο έχει καταγράψει η επιστήμη. Μεταξύ του 1300 και του 1850 επικρατούσε μια «μικρή εποχή των παγετώνων». Το 1975 τα ΜΜΕ προειδοποιούσαν για μεγάλη συγκέντρωση πάγων και επερχόμενες καταστροφές για λόγους αντίστροφους από τους σημερινούς. Σε τι ποσοστό έχουν εκλαϊκευτεί οι φόβοι;

Σχεδόν σύσσωμη η επιστημονική κοινότητα είναι ξεκάθαρη όταν αναφέρει πως η σημερινή αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας δεν δικαιολογείται από τους φυσικούς κύκλους ανόδου της θερμοκρασίας και πρέπει να αποδοθεί στις ανθρωπογενείς δραστηριότητες και στις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου που εκλύονται από αυτές. Σε αντίθεση με το 1975 -όπου μόλις μια χούφτα επιστημόνων είχαν προβλέψει λανθασμένα μια νέα «εποχή των παγετώνων»- οι δεκάδες χιλιάδες ακαδημαϊκοί και περιβαλλοντικοί φορείς ανά τον κόσμο έχουν θεμελιώσει στιβαρά το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής, δημοσιεύουν μελέτες επί μελετών, απολαμβάνουν τη γενική εκτίμηση των πολιτών και βραβεύονται με Νόμπελ Ειρήνης. Πλέον δεν τίθεται θέμα «άρνησης της κλιματικής αλλαγής», αλλά αντιθέτως εγείρεται ένα άλλο πολύ σημαντικό ζήτημα. Πώς, δηλαδή, οι φόβοι που δικαιολογημένα διακατέχουν τους πολίτες δεν θα οδηγήσουν στην αδιαφορία και την απάθεια, αλλά θα μετατραπούν σε δημιουργική κίνηση της κοινωνίας. Πώς θα αλλάξουμε ριζικά τον τρόπο που παράγουμε και καταναλώνουμε ενέργεια και θα δημιουργήσουμε μια κοινωνία χαμηλής έντασης άνθρακα. Αυτό είναι το ουσιαστικό ζητούμενο και γι’ αυτό θα δουλέψουμε με όλες μας τις δυνάμεις.

Υπάρχει οικονομική υποστήριξη προς τις οικολογικές οργανώσεις ικανή να διατηρήσει την ελευθερία της φωνής τους;

Μια ΜΚΟ -περιβαλλοντικού ή και άλλου χαρακτήρα- έχει «σβήσει», δεν υπάρχει αν δεν μπορεί να διατηρήσει την ελευθερία της φωνής της και να αρθρώνει ανεξάρτητο λόγο. Το ζητούμενο είναι οι οργανώσεις να στηρίζονται κατ’ αρχάς ηθικά και οικονομικά από τους πολίτες – αυτή η υποστήριξη τούς «νομιμοποιεί» κοινωνικά και παρέχει ανεξαρτησία και ευελιξία. Δεν θα έπρεπε να αποκλειστεί η οικονομική υποστήριξη και από άλλους φορείς του ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα. Μια ΜΚΟ που στοχεύει στην καλλιέργεια πνεύματος συμμετοχής και συνεργασίας σε κάθε έκφραση της κοινωνίας, είτε πρόκειται για το κράτος, τον ιδιωτικό τομέα, είτε για μεμονωμένους πολίτες, δεν χωρίζει τον κόσμο σε «καλούς» και «κακούς». Χρειάζεται, όμως, να πληρούνται και συγκεκριμένες προϋποθέσεις – σαφείς κανόνες, απόλυτη διαφάνεια και διατήρηση του δικαιώματος  της ανεξάρτητης κριτικής.  

Το υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων βρίσκεται τυπικά στο ίδιο στρατόπεδο με τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Ουσιαστικά;

Δυστυχώς, μέχρι στιγμής το ΥΠΕΧΩΔΕ ασχολείται κυρίως με το «ΔΕ» και πολύ λιγότερο με το «ΠΕ» και το «ΧΩ». Έτσι, παρότι οι περιβαλλοντικές οργανώσεις επίμονα προτείνουν συγκεκριμένες λύσεις και ζητούν διάλογο για τα κρίσιμα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τόπος μας, δυστυχώς δεν υπάρχει συνομιλητής στο ΥΠΕΧΩΔΕ. Στα τελευταία 4 χρόνια της θητείας του, ο σημερινός υπουργός ΠΕΧΩΔΕ αρνείται το διάλογο – δεν έχει απαντήσει ούτε σε μία από τις δεκάδες επιστολές που του έχουμε στείλει, ενώ δεν έχει καν συναντηθεί με το σύνολο των πιο δραστήριων οργανώσεων. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, δημόσια κατηγορεί το WWF ότι «ψεύδεται, λαϊκίζει και πολιτεύεται». Με ένα τέτοιο επίπεδο πολιτικού πολιτισμού, πώς να συνεργαστεί κανείς και να βρει τον αναγκαίο κοινό τόπο;

Ποια είναι η απόλυτη προτεραιότητα του ελληνικού WWF για το 2008;

Μέσα στο 2008 πρέπει να δουλέψουμε σκληρά για την αποκατάσταση των καμένων περιοχών της χώρας, αλλά και να προωθήσουμε συγκεκριμένες προτάσεις για να μην ξαναζήσουμε ποτέ την ίδια τραγωδία. Ο κόσμος, δυστυχώς, ξεχνά γρήγορα και ξαναθυμάται όταν συμβαίνει πάλι το κακό. Παράλληλα, δεν θα σταματήσουμε να δουλεύουμε δυναμικά για το κρίσιμο θέμα της κλιματικής αλλαγής, όπου είναι πάρα πολλά που μπορούμε και πρέπει να πράξουμε ως κράτος και πολίτες.

Ο Δημήτρης Καραβέλλας είναι ο διευθυντής της WWF Ελλάς.